Szekspirowskie inspiracje

William Szekspir jest niewątpliwie jednym z najpopularniejszych dramaturgów wśród kompozytorów. Jego dzieła nieraz natchnęły twórców, głównie romantycznych, którzy szczególnie chętnie nawiązywali w muzyce do literatury. Jak się jednak okaże, nie tylko oni interesowali się Szekspirem.

  1. Ludwig van Beethoven – sonata „Appassionata”. Utwór ten mógł zostać zainspirowany „Makbetem” Szekspira, choć kompozytor jednoznacznie na to nie wskazuje. To chyba najgwałtowniejsza i najmroczniejsza sonata fortepianowa Beethovena, co zresztą pasowałoby do szekspirowskiego Makbeta. Zwłaszcza jej pierwsza część pełna jest radykalnych jak na początek XIX wieku kontrastów wyrazowych: wybuchów wściekłości przerywanych cichymi jakby westchnieniami. W „Andante con moto” Beethoven staje się trochę przyjemniejszy, żartuje i cieszy się. W finale jednak znowu atakuje, kończąc sonatę niepospolitym szaleństwem. Moim zdaniem „Appassionata” to w ogóle najwspanialszy utwór fortepianowy mistrza, choć raczej niereprezentatywny dla jego na ogół pogodnej twórczości.
  2. Felix Mendelssohn-Bartholdy – „Sen Nocy Letniej” . Na początku była sama dość rozbudowana i dynamiczna uwertura, potem cykl utworów, część z udziałem chóru, solistów , część instrumentalnych.  Odnajdziemy tu zdecydowanie najpopularniejsze dzieło Mendelssohna, znane z pewnością każdemu – „Marsz Weselny”. Wszystkie utwory cyklu cechuje łagodność, niektóre są bardziej skoczne i radosne, inne sentymentalne. „Sen Nocy Letniej” Mendelssohna jest bardziej klasyczny i schematyczny od romantycznych innowacji, ale zastosowana instrumentalizacja i poziom emocjonalny upodabnia to dzieło do utworów innych twórców XIX wieku.
  3. Franciszek Liszt – „Hamlet”. Ten jeden z najromantyczniejszych kompozytorów romantycznych odwołał się do Szekspira w jednym swoim poemacie symfonicznym, który do najsłynniejszych utworów Liszta raczej nie należy. Niemniej jednak jest całkiem ciekawy, z jednej strony posępny jak hamletowskie „Być albo nie być”, z drugiej zaś dramatyczny niczym pojedynki bohaterów tragedii Szekspira. W poemacie nie brakuje też fragmentów subtelniejszych, nieodłącznie kojarzących się z niespełnioną miłością Ofelii.
  4. Piotr Czajkowski –  „Romeo i Julia”. Rosyjski geniusz był najwyraźniej wielbicielem twórczości Szekspira. Poświęcił mu nie tylko swoją „Romeo i Julię”, lecz także „Hamleta” oraz „Burzę”. Fantazja „Romeo i Julia” to dzieło o miłości i nienawiści, którego celem jest zapewne wyrażenie tych emocji, nie zaś zilustrowanie muzyczne wydarzeń z tragedii Szekspira.  Po krótkim tajemniczym wstępie dwa tematy muzyczne oddające przeciwstawne uczucia przeplatają się wzajemnie. Mistrzowskie są zarówno efektowna, teatralna wręcz dramaturgia, jak i muzyczne miłosne uniesienie  wyjęte jak gdyby z hollywódzkiego romansu, choć znacznie piękniejsze.
  5. Sergiusz Prokofiew – „Romeo i Julia”. XX-wieczny twórca miał trochę inne podejście niż jego poprzednik. Prokofiew napisał muzykę baletową do konkretnych scen powiązanych z dziełem angielskiego dramaturga. Oczywiście wielokrotnie dążył on do wyrażenia miłości i nienawiści w swoim utworze, ale wprowadził więcej gracji, ilustracyjności, a nawet humoru i ironii. Można mieć wrażenie, że czasami dba też o oddanie kolorytu epoki, w jakiej przyszło żyć nieszczęśliwym kochankom. Z baletu tego pochodzi zdecydowanie najsłynniejszy utwór Prokofiewa – „Taniec rycerzy”, znany choćby z reklamy piwa bądź kawy.

Nie znam się zbytnio na operze, ale William Szekspir na pewno miał na nią też niemały wpływ. Zachęcam do wskazywania innych utworów związanych z angielskim dramaturgiem wszechczasów.

Reklamy
Published in: on Sierpień 17, 2010 at 3:19 pm  Dodaj komentarz  
Tags: , , , , ,

The URI to TrackBack this entry is: https://wwr44.wordpress.com/2010/08/17/szekspirowskie-inspiracje/trackback/

RSS feed for comments on this post.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: